II Kongres Archeologii Polskiej

Celem Kongresu jest stworzenie trwałej platformy dialogu i współpracy całego środowiska archeologicznego. Wobec dynamicznych zmian technologicznych, organizacyjnych i społecznych, a także wobec wyzwań związanych z ochroną dziedzictwa archeologicznego, digitalizacją zasobów, zmianami klimatycznymi czy presją urbanizacyjną, konieczne jest wypracowanie wspólnego stanowiska i długofalowych strategii działania. Dynamiczny rozwój metod analitycznych i technologii cyfrowych, rosnące wymagania dotyczące dokumentacji i archiwizacji danych, presja inwestycyjna, zagrożenia wynikające z konfliktów zbrojnych i nielegalnego obrotu zabytkami, a także potrzeba skutecznej edukacji i popularyzacji wiedzy o dziedzictwie – to tylko niektóre z problemów, które wymagają pogłębionej, wielostronnej debaty.

Zależy nam, aby w programie Kongresu szczególne miejsce zajęły panele dyskusyjne poświęcone zagadnieniom kluczowym z perspektywy polityki ochrony dziedzictwa, w których udział wzięliby przedstawiciele Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego, w tym Generalny Konserwator Zabytków. Udział reprezentantów Ministerstwa pozwoliłby nie tylko na zaprezentowanie aktualnych priorytetów i kierunków działań państwa, lecz także na bezpośrednie poznanie problemów i postulatów formułowanych przez środowisko archeologiczne. Kongres może stać się przestrzenią konsultacyjną, której efektem będą rekomendacje i wnioski przydatne w kształtowaniu przyszłych rozwiązań prawnych, organizacyjnych i finansowych w obszarze ochrony dziedzictwa archeologicznego.

Kładziemy szczególny nacisk na różnorodność formuły Kongresu oraz na integrację archeologii akademickiej z praktyką konserwatorską, muzealną i inwestycyjną. Z tego powodu program II Kongresu Archeologii Polskiej obejmować będzie nie tylko tradycyjne sesje naukowe i wykłady plenarne, lecz także panele dyskusyjne poświęcone najważniejszym problemom współczesnej archeologii, warsztaty metodologiczne i edukacyjne, pokazy, prelekcje popularyzatorskie, a także wydarzenia wystawiennicze i działania skierowane do szerokiej publiczności. Zależy nam, aby Kongres był nie tylko spotkaniem specjalistów, lecz również wydarzeniem widocznym w przestrzeni miasta i regionu, przyczyniającym się do popularyzacji wiedzy o archeologii oraz wzmacniania społecznej świadomości znaczenia dziedzictwa kulturowego. Wydarzenie to będzie także okazją do zaprezentowania silnej pozycji polskiej archeologii na arenie międzynarodowej oraz doświadczeń badaczy prowadzących projekty w kraju i poza jego granicami.

Jednym z kluczowych wydarzeń towarzyszących Kongresowi będzie plenerowa wystawa „Atlas Archeologii Polskiej”. Jej celem jest zaprezentowanie współczesnej archeologii w Polsce w formie atlasu miejsc, w których prowadzi się archeologiczną działalność naukową, muzealną, konserwatorską i popularyzatorską.

Do udziału w wystawie zaprosimy wszystkie instytucje państwowe, instytuty naukowe oraz podmioty prywatne, w których uprawiana jest archeologia, aby wspólnie pokazać skalę, atrakcyjność i różnorodność naszej dyscypliny. Wystawa ma na celu przybliżenie pracy archeologów społeczeństwu poprzez pokazanie codziennej praktyki badawczej, miejsc prowadzenia badań oraz instytucji, które stoją za ochroną i interpretacją dziedzictwa archeologicznego. Chcemy także uświadomić, że archeologia to nie tylko spektakularne znaleziska, lecz przede wszystkim sieć badaczy i instytucji, które na co dzień pracują nad odkrywaniem przeszłości i zachowaniem wspólnego dziedzictwa.

Wystawa „Atlas Archeologii Polskiej” powstanie specjalnie na II Kongres Archeologii Polskiej, a jej uroczysty wernisaż odbędzie się w Państwowym Muzeum Archeologicznym w Warszawie, równolegle z otwarciem Kongresu. Projekt ten ma jednak charakter długofalowy – wystawa będzie miała formę objazdową i po zakończeniu Kongresu będzie prezentowana w kolejnych miastach w Polsce, w szczególności tam, gdzie działają instytucje zatrudniające archeologów, takie jak muzea i ośrodki naukowe.

Integralną częścią przedsięwzięcia będzie także przygotowanie i wydanie albumu pod tym samym tytułem – „Atlas Archeologii Polskiej” – dokumentującego prezentowane na wystawie instytucje i ich działalność. Publikacja ta stanie się trwałym świadectwem współczesnego obrazu polskiej archeologii, pełniąc zarówno funkcje naukowe, jak i popularyzatorskie oraz edukacyjne.